Ustawa o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej weszła w życie 7 sierpnia 2026 r. W jej ramach powstaje Program Bonu Senioralnego, który rząd planuje uruchomić od IV kwartału 2026 i którego realizacją zajmą się gminy. Świadczenie ma formę usług, a nie przekazu pieniężnego.
Jakie warunki trzeba spełnić, aby otrzymać bon?
Podstawowym warunkiem jest ukończenie 65 lat. Dodatkowo wymagana jest średnia miesięczna wysokość dochodu z trzech miesięcy poprzedzających wniosek nieprzekraczająca 3 410 zł. Uprawniony musi przebywać lub mieszkać na terytorium Polski w okresie korzystania z bonu. Prawo do świadczenia mają także obywatele Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Konfederacji Szwajcarskiej oraz Zjednoczonego Królestwa.
Na czym polega wsparcie i kto je świadczy?
Bon będzie świadczeniem niepieniężnym, przeznaczonym na konkretne usługi wspomagające codzienne funkcjonowanie w miejscu zamieszkania. W praktyce oznacza to pomoc przy ubieraniu się, przygotowywaniu posiłków, czynnościach higieniczno-pielęgnacyjnych, wsparcie w korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych oraz działania aktywizujące społecznie lub ruchowo. Zakres i liczba godzin pomocy zostaną określone w umowie zawartej między seniorem a gminą.
Kto nie będzie mógł skorzystać z bonu?
Bon nie przysługuje osobom, które już mają ustalone prawo do niektórych świadczeń opiekuńczych, np. specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna. Wyklucza się również osoby korzystające z całodobowej opieki instytucjonalnej albo z usług dofinansowanych z innych programów rządowych, a także tych, którzy otrzymują długoterminową, stałą opiekę w placówkach. Istnieje wyjątek: usługi doraźne trwające jednorazowo do 14 dni nie uniemożliwiają przyznania bonu.
Jak będzie przebiegać przyznawanie i realizacja programu?
Procedura rozpoczyna się od złożenia wniosku do urzędu gminy lub ośrodka pomocy społecznej właściwego dla miejsca zamieszkania. Gmina oceni poziom niezaspokojonych potrzeb życia codziennego seniora i, jeśli zaakceptuje wniosek, podpisze umowę określającą zakres usług. Realizację może prowadzić gmina samodzielnie, przez OPS czy centrum usług społecznych, albo przez podmiot zewnętrzny; osoby świadczące usługi przejdą szkolenia, a wśród wykonawców nie będą mogły znaleźć się osoby z najbliższej rodziny beneficjenta.
Ile pieniędzy przewidziano na program?
Na lata 2026–2028 zaplanowano łącznie około 1 mld zł: 100 mln zł w 2026 r., 400 mln zł w 2027 r. oraz 500 mln zł w 2028 r. Środki będą przekazywane gminom w formie dotacji celowych przez wojewodów. We wcześniejszych założeniach projektu pojawiała się kwota do 2 150 zł jako orientacyjna wartość bonu, jednak ustawa nie określa indywidualnej wartości świadczenia.
Gdzie program zacznie działać w pierwszej kolejności?
Priorytet w przyznawaniu środków mają gminy, które dotychczas nie realizowały publicznych usług opiekuńczych; następnie trafią one do samorządów, gdzie takie usługi były świadczone dla nie więcej niż 10 osób, a później do gmin o najwyższej prognozie wzrostu odsetka osób starszych. Rząd zakłada, że składanie wniosków rozpocznie się od 1 września 2026 r., pod warunkiem ogłoszenia i wejścia w życie rozporządzenia wykonawczego.
Gminy będą raportować m.in. liczbę objętych osób, liczbę godzin wsparcia i koszty realizacji programu.
