| Dane | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Jerzy Olech |
| Inna forma nazwiska | Ollech |
| Urodzenie | 3 listopada 1757, Szczepankowo |
| Zgon | 29 grudnia 1820, Królewiec |
| Zawód / rola | duchowny luterański, pedagog, tłumacz, wydawca |
| Wykształcenie | studia teologiczne w Królewcu (1776–1780) |
| Najważniejsze stanowiska | proboszcz parafii polskiej przy kościele Świętego Mikołaja (1795–1820); dyrektor Seminarium Polskiego (od 1797/1798); urzędowy tłumacz prowincji (od 1803) |
Jerzy Olech wychował się w rodzinie chłopskiej i kształcił najpierw w szkole wiejskiej, później w Pasymiu i w gimnazjum w Królewcu. Po studiach teologicznych pozostał w Królewcu jako nauczyciel szkoły katedralnej, a następnie objął szereg stanowisk duszpasterskich i pedagogicznych.
Życiorys i droga zawodowa
W latach 1776–1780 ukończył studia teologiczne w Królewcu. Po powrocie do życia zawodowego został nauczycielem w królewieckiej szkole katedralnej. W 1786 roku objął funkcję kapelana wojskowego, służąc zarówno wśród formacji polskich, jak i niemieckich.
W 1795 roku rozpoczął posługę jako proboszcz polskiej parafii ewangelickiej przy kościele Świętego Mikołaja na królewieckim Steindamm; pełnił tę funkcję do końca życia, czyli do 1820 roku. Od 1797 lub 1798 był kierownikiem Seminarium Polskiego na uniwersytecie w Królewcu. W 1803 roku został mianowany urzędowym tłumaczem przy władzach prowincji.
Działalność wydawnicza, tłumaczenia i twórczość
Olech zajmował się przekładami z niemieckiego na język polski i wydawaniem publikacji religijnych oraz szkolnych. Pisał też własne wiersze adresowane do ludności mazurskiej i organizował działania mające na celu rozwijanie czytelnictwa wśród miejscowej społeczności.
Poniżej wybrane przekłady dokonane przez Jerzego Olecha:
- F. E. Rochow: "Przyjaciel dzieci" (Królestwiec 1795)
- Ch. G. Salzmann: "Sebastian Mądry" (Królestwiec 1799)
- Ch. G. Salzmann: "Konstantego ciekawa albo wiedzenia godna historia" cz. 1–3 (Królestwiec 1800)
- A. G. Spangenberg: "Idea fidei fratrum" (przekład na polski, Królestwiec 1802)
- R. Dapp: "Kazania dla chrześcian na wsiach" t. 1–3 (przekład na polski, Królestwiec 1803–1822)
Na język niemiecki tłumaczył też utwory Ignacego Krasickiego. Niektóre z jego prac przedrukował tygodnik "Przyjaciel Ludu Łecki" w 1842 roku.
Kontakty z polskim środowiskiem i znaczenie
Utrzymywał kontakty z polskimi działaczami i intelektualistami, między innymi z Samuelem Bogumiłem Lindem oraz Krzysztofem Celestynem Mrongowiuszem. W 1817 roku odwiedził go Julian Ursyn Niemcewicz, co świadczy o utrzymywanych relacjach z przedstawicielami polskiej kultury.
Olech dbał o używanie polskiego języka literackiego i rozpowszechniał teksty religijne i świeckie przeznaczone dla ludu mazurskiego. Zmarł 29 grudnia 1820 w Królewcu.
